Mục tiêu bài học
Câu đố thế cờSau bài này, người đọc có thể tìm được 1. Xe 5 bình 2 và giải thích vì sao 12. Xe 5 thoái 1 quan trọng hơn một nước bắt Tốt ngay.
Điểm quyết định: Khi một Xe phải chống nhiều Tốt áp cung, chọn lộ Xe dựa trên khả năng duy trì nước chiếu và trở về hàng chặn, không dựa trên quân gần nhất có thể bắt.
Biến dùng trong bài có 33 nửa nước và kết luận hòa theo trang kỳ phổ đã đối chiếu. Đỏ không giữ hòa bằng cách ăn sạch Tốt. Xe phải liên tục đổi lộ để ép Tướng đen trả lời, rồi lùi đúng một hàng nhằm chặn các Tốt khi chúng bình ngang. Cao trào là lúc Xe bị ăn lại: đổi Xe vẫn đúng vì cấu trúc Tốt đã bị phá và Tướng đỏ kịp tiến lên điểm giữ.
Nước đầu nên giải quyết quân nào?
Đừng bắt đầu bằng cách cộng quân. Hãy hỏi nước nào vừa tạo chiếu, vừa giữ Xe đủ gần để quay về chặn bốn Tốt.
Đẩy Tốt chiếu ngay
Sai thứ tựTốt chưa có đường ép tiếp theo
Tốt tiến có thể tạo chiếu, nhưng khi Xe chưa đổi cánh, Đỏ chưa kéo được hệ quân thủ và không đạt cấu trúc của biến chính.Đuổi Mã trước
Lệch mục tiêuMã không phải mối nguy duy nhất
Ba Tốt đã áp sát cung mới là đồng hồ đếm ngược. Mất nhịp đuổi Mã có thể khiến Xe không kịp về hàng chặn.Xe 5 bình 2
Đúng biến cổ phổMột nước vừa công vừa chuẩn bị thủ
Xe giữ đường chiếu ở cánh phải, ép Tượng lùi rồi tiến lên hàng đáy. Nhờ vậy Tốt 5 tiến 1 ở nước thứ năm mới kéo được Tướng.Biến chính từng nước
Mỗi sơ đồ là vị trí ngay sau nước vừa ghi. Ô đi và ô đến được đánh dấu để không phải tự dò lại bàn cờ.
Đỏ đi trước. Trước khi xem biến chính, hãy xác định quân nào đang giữ toàn bộ hàng phòng thủ của Đen.
- Nước 1
1. Xe 5 bình 2
Xe đổi sang cánh phải để giữ đường chiếu và buộc hệ quân thủ của Đen phải phản ứng.
Vị trí sau 1. Xe 5 bình 2 - Nước 2
Đen: Tượng 9 thoái 7
Tượng lùi về hàng đáy, che lộ Xe vừa chọn.
Vị trí sau Đen: Tượng 9 thoái 7 - Nước 3
2. Xe 2 tiến 7
Xe tiến sát hàng đáy, tiếp tục ép cung thay vì quay sang bắt Tốt.
Vị trí sau 2. Xe 2 tiến 7 - Nước 4
Đen: Tốt 4 bình 5
Tốt nhập trung lộ, dựng đường chiếu sát Tướng đỏ.
Vị trí sau Đen: Tốt 4 bình 5 - Nước 5
3. Tướng 5 bình 6
Tướng rời lộ 5 để tránh cửa sát do hai Tốt đen chuẩn bị nối lại.
Vị trí sau 3. Tướng 5 bình 6 - Nước 6
Đen: Sĩ 4 thoái 5
Sĩ lùi vào giữa, gia cố cung và chuẩn bị che đường Xe.
Vị trí sau Đen: Sĩ 4 thoái 5 - Nước 7
4. Xe 2 bình 3
Xe ăn Tượng nhưng vẫn ở hàng đáy, nên Đỏ không đánh mất nhịp ép Tướng.
Vị trí sau 4. Xe 2 bình 3 - Nước 8
Đen: Sĩ 5 thoái 6
Sĩ tiếp tục rút về, ngăn Xe chiếm lộ 6 ngay lập tức.
Vị trí sau Đen: Sĩ 5 thoái 6 - Nước 9
5. Tốt 5 tiến 1
Đúng lúc này Đỏ mới thí Tốt chiếu, kéo Tướng đen khỏi hàng đáy.
Vị trí sau 5. Tốt 5 tiến 1 - Nước 10
Đen: Tướng 5 tiến 1
Tướng buộc phải ăn Tốt; đường chạy của Tướng đã thay đổi theo ý Đỏ.
Vị trí sau Đen: Tướng 5 tiến 1 - Nước 11
6. Xe 3 thoái 5
Xe quay về tuyến giữa để vừa chiếu ngang vừa kịp chặn Tốt áp cung.
Vị trí sau 6. Xe 3 thoái 5 - Nước 12
Đen: Tốt 1 tiến 1
Tốt biên bắt đầu cuộc hành quân dài xuống phía Tướng đỏ.
Vị trí sau Đen: Tốt 1 tiến 1 - Nước 13
7. Xe 3 bình 5
Xe chiếm trung lộ, khống chế Tướng đen trước khi đuổi theo Tốt.
Vị trí sau 7. Xe 3 bình 5 - Nước 14
Đen: Tướng 5 bình 6
Tướng né sang lộ 6, mở đầu chuỗi đổi lộ bắt buộc.
Vị trí sau Đen: Tướng 5 bình 6 - Nước 15
8. Xe 5 bình 4
Xe đổi lộ theo Tướng, giữ quyền chiếu và làm Đen chưa thể dồn toàn lực cho các Tốt.
Vị trí sau 8. Xe 5 bình 4 - Nước 16
Đen: Tướng 6 bình 5
Tướng trở lại lộ 5 để tránh đường Xe.
Vị trí sau Đen: Tướng 6 bình 5 - Nước 17
9. Xe 4 tiến 5
Xe vươn lên hàng đáy, kéo dài chuỗi chiếu.
Vị trí sau 9. Xe 4 tiến 5 - Nước 18
Đen: Tốt 1 tiến 1
Tốt biên tiến thêm một hàng trong lúc Tướng đen giữ được cửa thoát.
Vị trí sau Đen: Tốt 1 tiến 1 - Nước 19
10. Xe 4 thoái 5
Xe trở lại tuyến giữa; Đỏ ưu tiên đúng khoảng cách phòng thủ hơn việc giữ Xe ở sâu.
Vị trí sau 10. Xe 4 thoái 5 - Nước 20
Đen: Tốt 1 tiến 1
Tốt biên đã vượt sông và bắt đầu đe dọa đổi lộ.
Vị trí sau Đen: Tốt 1 tiến 1 - Nước 21
11. Xe 4 bình 5
Xe quay về trung lộ, buộc Tướng đen phải lệch cánh thêm lần nữa.
Vị trí sau 11. Xe 4 bình 5 - Nước 22
Đen: Tướng 5 bình 6
Tướng tiếp tục né chiếu sang lộ 6.
Vị trí sau Đen: Tướng 5 bình 6 - Nước 23
12. Xe 5 thoái 1
Nước lùi then chốt: Xe đứng đúng hàng để chặn các Tốt khi chúng đổi lộ.
Vị trí sau 12. Xe 5 thoái 1 - Nước 24
Đen: Tốt 1 bình 2
Tốt đổi sang lộ 2, tìm đường tránh tầm kiểm soát trực diện của Xe.
Vị trí sau Đen: Tốt 1 bình 2 - Nước 25
13. Xe 5 bình 3
Xe đổi cánh nhưng vẫn giữ cùng hàng với Tốt, không cho Đen tạo hai cửa chiếu.
Vị trí sau 13. Xe 5 bình 3 - Nước 26
Đen: Tốt 2 tiến 1
Tốt áp sát cung đỏ thêm một bước.
Vị trí sau Đen: Tốt 2 tiến 1 - Nước 27
14. Xe 3 thoái 1
Xe lùi theo đúng nhịp tiến của Tốt, duy trì khoảng cách chặn.
Vị trí sau 14. Xe 3 thoái 1 - Nước 28
Đen: Tốt 2 tiến 1
Tốt xuống hàng áp chót, tạo sức ép trực tiếp lên cung Tướng.
Vị trí sau Đen: Tốt 2 tiến 1 - Nước 29
15. Xe 3 bình 4
Xe tiếp tục chiếu ngang, buộc Tướng đen trả lời trước khi các Tốt phối hợp.
Vị trí sau 15. Xe 3 bình 4 - Nước 30
Đen: Tướng 6 bình 5
Tướng trở lại lộ 5, duy trì thế giằng co.
Vị trí sau Đen: Tướng 6 bình 5 - Nước 31
16. Xe 4 thoái 1
Xe ăn Tốt ở lộ 6, chấp nhận bước vào chuỗi đổi quân quyết định.
Vị trí sau 16. Xe 4 thoái 1 - Nước 32
Đen: Tốt 5 bình 6
Tốt ăn lại Xe, nhưng cấu trúc Tốt áp cung đã bị tách rời.
Vị trí sau Đen: Tốt 5 bình 6 - Nước 33
17. Tướng 6 tiến 1
Tướng tiến lên điểm phòng thủ, giữ được hai Tốt còn lại trong kết luận hòa của biến cổ phổ.
Vị trí sau 17. Tướng 6 tiến 1
Ba điều cần rút ra
Chặng 1: chọn cánh trước khi thí Tốt
1. Xe 5 bình 2 buộc Tượng 9 thoái 7. Xe tiếp tục tiến bảy lên hàng đáy, trong khi Đen phải dùng Tốt 4 bình 5 và Sĩ lùi để dựng cửa phòng thủ. Đỏ vừa gây sức ép, vừa buộc các quân che cung rời chỗ.
Sau 4. Xe 2 bình 3 ăn Tượng, Đỏ vẫn chưa dừng để cộng điểm. 5. Tốt 5 tiến 1 mới là thời điểm thí đúng: Tướng đen phải ăn Tốt và bước khỏi hàng đáy, cho Xe có nhịp thoái năm về tuyến giữa.
Chặng 2: Xe đổi lộ để lấy thời gian
Từ Xe 3 bình 5, Xe 5 bình 4 đến Xe 4 tiến 5, Đỏ liên tục đặt câu hỏi cho Tướng đen. Mỗi lần Tướng phải bình qua lại là một lần Đen chưa thể phối hợp toàn bộ Tốt thành hai đường chiếu.
Xe sau đó thoái năm rồi bình lại lộ 5. Chuỗi tiến–thoái không vô ích: Tốt biên đã đi sâu hơn, còn Xe đỏ giữ được khoảng cách để chuyển từ công sang thủ.
Chặng 3: nước lùi quyết định kết luận
12. Xe 5 thoái 1 là nước khó thấy nhất. Xe không tham tiến sâu mà đứng đúng hàng sáu, nơi nó có thể bình sang lộ 3 và lùi theo Tốt biên đang áp sát.
Đến 16. Xe 4 thoái 1, Xe ăn một Tốt rồi bị Tốt 5 bình 6 ăn lại. Nếu chỉ nhìn giá trị quân, Đỏ vừa mất Xe. Nếu nhìn cấu trúc, Đen đã phải tách các Tốt và Tướng đỏ có 17. Tướng 6 tiến 1 để giữ hai Tốt còn lại. Đó là điểm dừng hòa của biến cổ phổ dùng trong bài.
Dừng bàn và tự tính
Bài tập dự đoán
Ở vị trí đầu, hãy chọn nước vừa ép hệ quân thủ của Đen, vừa giữ cho Xe có đường quay về chống các Tốt.
- 1. Xe 5 bình 2
- Tốt 5 tiến 1
- Xe 5 tiến 2
Xem nước được chọn và phần phân tích
1. Xe 5 bình 2
Xe đổi cánh để buộc Tượng 9 thoái 7, sau đó tiến lên hàng đáy. Chuỗi này chuẩn bị sẵn nhịp thí Tốt kéo Tướng và đường lui của Xe ở trung cuộc.
Đối chiếu cổ phổ
Nguồn và bối cảnh
Tác phẩm: Bách Cục Tượng Kỳ Phổ (百局象棋谱, 1801)
Tên cục gốc: 千里独行
Tên Thiên Lý Độc Hành thường được dùng cho một trong bốn giang hồ danh cục. Bài này chỉ kết luận trên đúng biến 17 nước được trích và replay; các bản mở rộng hoặc hiệu đính khác có thể đi vào nhánh dài hơn và có đánh giá khác.
Vị trí và biến chính là dữ liệu kỳ phổ cổ. Phần phân tích và lời bình tiếng Việt do Kỳ Thủ biên soạn mới.Luyện thêm cờ thế
Tự đặt lại vị trí trước khi xem biến chính lần hai
Mở thư viện cờ thế, dùng bàn tạo thế để nhập FEN và tự tìm Xe 5 bình 2 trước khi bấm lại biến chính.
Đọc tiếp có mục đích