Mục tiêu bài học
Câu đố thế cờSau bài này, người đọc có thể tìm được Pháo trước bình 6, chia biến 48 nửa nước thành ba giai đoạn và giải thích vì sao Đỏ phải đổi quân dẫn đường thay vì chạy Tướng ngay.
Điểm quyết định: Ở vị trí đầu, phải phân biệt Pháo trước với Pháo sau: Pháo trước đi trước để kéo Xe 4 tiến 2; Pháo sau chỉ bình 6 ở nhịp kế tiếp.
Hồng Môn Dạ Yến không được giải bằng một đòn sát ngắn. Sau nước thí Pháo, Đỏ còn phải chuyển Mã sang cánh, đưa Xe vào trung lộ, di chuyển Tướng qua nhiều ô hẹp rồi kéo Xe đối đầu với Pháo đen. Điểm khó nhất là không đánh giá từng nước riêng lẻ: một quân vừa mở đường sẽ lập tức nhường nhiệm vụ cho quân khác. Vì vậy bài này chia toàn bộ biến thành ba giai đoạn và yêu cầu bạn dự đoán trước mỗi lần đổi trục.
Đỏ nên mở đường bằng quân nào?
Đừng vội chạy Tướng. Hãy nhìn hai Pháo cùng cánh và hỏi nước nào buộc Xe đen phải rời vị trí trước.
Chạy Tướng ngay
Quá sớmVòng Tốt vẫn chưa được phá
Nếu Tướng tự đi trước, Đỏ chưa tạo được nước bắt buộc và các quân đen vẫn giữ nguyên vòng vây.Pháo sau bình 6
Sai thứ tựPháo trước vẫn chặn đường
Pháo sau cần tiếp quản lộ 6 ở nhịp thứ hai. Đi nó trước sẽ bỏ mất nước thí quân kéo Xe.Pháo trước bình 6
Đúng cơ chếThí Pháo để kéo Xe xuống
Xe 4 tiến 2 phải bắt Pháo trước; khi đó Pháo sau bình 6 tiếp quản nhịp ép và chuỗi hóa giải bắt đầu.Biến chính từng nước
Mỗi sơ đồ là vị trí ngay sau nước vừa ghi. Ô đi và ô đến được đánh dấu để không phải tự dò lại bàn cờ.
Đỏ đi trước. Trước khi xem biến chính, hãy xác định quân nào đang giữ toàn bộ hàng phòng thủ của Đen.
- Nước 1
1. Pháo trước bình 6
Pháo đứng trước bình sang lộ 6, buộc Xe đen phải tiến xuống xử lý ngay đường chiếu.
Vị trí sau 1. Pháo trước bình 6 - Nước 2
Đen: Xe 4 tiến 2
Xe tiến hai bắt Pháo trước, nhưng phải rời hàng phòng thủ ban đầu.
Vị trí sau Đen: Xe 4 tiến 2 - Nước 3
2. Pháo 2 bình 6
Pháo còn lại tiếp quản lộ 6, giữ nhịp ép để Đỏ không bị khóa ngay.
Vị trí sau 2. Pháo 2 bình 6 - Nước 4
Đen: Xe 4 bình 8
Xe chạy ngang sang lộ 8, vừa thoát áp lực vừa tiếp tục bám Pháo.
Vị trí sau Đen: Xe 4 bình 8 - Nước 5
3. Mã 6 tiến 5
Mã tiến vào trung tâm, chuẩn bị nối với Pháo và mở đường cho Tướng.
Vị trí sau 3. Mã 6 tiến 5 - Nước 6
Đen: Xe 8 tiến 1
Xe áp xuống hàng Pháo, buộc Đỏ phải đổi cách giữ nhịp.
Vị trí sau Đen: Xe 8 tiến 1 - Nước 7
4. Pháo 6 tiến 1
Pháo tiến một để giữ khoảng cách với Xe và tiếp tục che đường thoát.
Vị trí sau 4. Pháo 6 tiến 1 - Nước 8
Đen: Xe 8 thoái 1
Xe lùi lại, duy trì thế đuổi mà không tự chui vào đòn phối hợp.
Vị trí sau Đen: Xe 8 thoái 1 - Nước 9
5. Mã 5 tiến 3
Mã chuyển sang cánh phải, mở một nhịp mới thay vì lặp Pháo–Xe.
Vị trí sau 5. Mã 5 tiến 3 - Nước 10
Đen: Tốt trước bình 4
Tốt đứng trước bình sang lộ 4, siết đường Tướng đỏ.
Vị trí sau Đen: Tốt trước bình 4 - Nước 11
6. Tướng 6 tiến 1
Tướng tiến lên, trực tiếp bước vào khoảng trống vừa hình thành.
Vị trí sau 6. Tướng 6 tiến 1 - Nước 12
Đen: Tốt 3 tiến 1
Tốt lộ 3 tiến sát cung, tiếp tục thu hẹp vùng an toàn.
Vị trí sau Đen: Tốt 3 tiến 1 - Nước 13
7. Tướng 6 thoái 1
Tướng lùi lại để tránh bị các Tốt đen khóa chéo.
Vị trí sau 7. Tướng 6 thoái 1 - Nước 14
Đen: Tốt 3 tiến 1
Tốt tiến sâu xuống đáy, tạo mối đe dọa thường trực cạnh Tướng.
Vị trí sau Đen: Tốt 3 tiến 1 - Nước 15
8. Tướng 6 tiến 1
Tướng lại tiến lên đúng thời điểm, giữ được đường cơ động duy nhất.
Vị trí sau 8. Tướng 6 tiến 1 - Nước 16
Đen: Tốt 6 bình 5
Tốt bình vào trung lộ, chuẩn bị khép vòng vây trước mặt Tướng.
Vị trí sau Đen: Tốt 6 bình 5 - Nước 17
9. Xe 2 bình 5
Xe đỏ bình vào lộ 5 và bắt Tốt, đổi trục phòng thủ từ cánh sang trung tâm.
Vị trí sau 9. Xe 2 bình 5 - Nước 18
Đen: Xe 8 bình 7
Xe đen đổi sang lộ 7, tiếp tục bám các điểm thoát bên sườn.
Vị trí sau Đen: Xe 8 bình 7 - Nước 19
10. Xe sau tiến 1
Xe đứng sau tiến một, chuẩn bị ghép hai Xe thành lớp chắn linh hoạt.
Vị trí sau 10. Xe sau tiến 1 - Nước 20
Đen: Xe 7 bình 4
Xe đen quay về lộ 4, đánh thẳng vào khu vực Tướng vừa rời.
Vị trí sau Đen: Xe 7 bình 4 - Nước 21
11. Xe sau bình 6
Xe sau bình sang lộ 6, giữ cấu trúc hai Xe trước đợt ép tiếp theo.
Vị trí sau 11. Xe sau bình 6 - Nước 22
Đen: Xe 4 tiến 2
Xe tiến hai, buộc Đỏ tiếp tục đổi vị trí Tướng và Xe thay vì phản công.
Vị trí sau Đen: Xe 4 tiến 2 - Nước 23
12. Tướng 6 bình 5
Tướng bình vào giữa sau khi Xe đỏ đã dọn được ô trung tâm.
Vị trí sau 12. Tướng 6 bình 5 - Nước 24
Đen: Xe 4 tiến 1
Xe áp sát thêm một hàng, không cho Tướng đứng yên.
Vị trí sau Đen: Xe 4 tiến 1 - Nước 25
13. Tướng 5 tiến 1
Tướng tiến lên, tránh đường Xe và giữ liên hệ với Xe đỏ.
Vị trí sau 13. Tướng 5 tiến 1 - Nước 26
Đen: Xe 4 tiến 1
Xe xuống đáy cung, tiếp tục truy đuổi nhưng cũng đi xa khỏi cánh phải.
Vị trí sau Đen: Xe 4 tiến 1 - Nước 27
14. Tướng 5 thoái 1
Tướng lùi về trung tâm khi đường ngang đã được Xe đỏ kiểm soát.
Vị trí sau 14. Tướng 5 thoái 1 - Nước 28
Đen: Pháo 1 tiến 2
Pháo biên tiến hai, chuyển cuộc vây từ Xe sang Pháo.
Vị trí sau Đen: Pháo 1 tiến 2 - Nước 29
15. Xe 5 bình 9
Xe đỏ chuyển sang lộ 9, trực tiếp đối mặt với Pháo biên.
Vị trí sau 15. Xe 5 bình 9 - Nước 30
Đen: Pháo 1 bình 2
Pháo bình sang lộ 2, né Xe và giữ áp lực ở hàng đáy.
Vị trí sau Đen: Pháo 1 bình 2 - Nước 31
16. Tốt 3 tiến 1
Tốt đỏ tiến một, tạo quân thông có thể đổi hướng trong tàn cuộc.
Vị trí sau 16. Tốt 3 tiến 1 - Nước 32
Đen: Pháo 2 thoái 7
Pháo lùi sâu bảy hàng, chuyển từ áp sát sang đuổi Xe từ xa.
Vị trí sau Đen: Pháo 2 thoái 7 - Nước 33
17. Xe 9 thoái 1
Xe lùi một để tránh Pháo và giữ hàng ngang bên cánh.
Vị trí sau 17. Xe 9 thoái 1 - Nước 34
Đen: Xe 4 thoái 1
Xe đen rút một, quay lại khu vực Tướng để giữ nhịp truy đuổi.
Vị trí sau Đen: Xe 4 thoái 1 - Nước 35
18. Tướng 5 tiến 1
Tướng lại tiến lên, dùng chính nhịp Xe thoái để mở khoảng thở.
Vị trí sau 18. Tướng 5 tiến 1 - Nước 36
Đen: Xe 4 bình 2
Xe bình sang lộ 2, phối hợp cùng Pháo trên cùng cánh.
Vị trí sau Đen: Xe 4 bình 2 - Nước 37
19. Xe 9 thoái 1
Xe tiếp tục lùi, tránh thế phối hợp Xe–Pháo mà vẫn che Tốt đỏ.
Vị trí sau 19. Xe 9 thoái 1 - Nước 38
Đen: Pháo 2 tiến 1
Pháo tiến một bám theo Xe, giữ khoảng cách đúng một hàng.
Vị trí sau Đen: Pháo 2 tiến 1 - Nước 39
20. Xe 9 thoái 1
Xe lùi thêm một; Đỏ chấp nhận bị đuổi để kéo Pháo xa cung.
Vị trí sau 20. Xe 9 thoái 1 - Nước 40
Đen: Pháo 2 tiến 1
Pháo tiếp tục tiến, duy trì chuỗi đuổi nhưng chưa tạo được đòn kết thúc.
Vị trí sau Đen: Pháo 2 tiến 1 - Nước 41
21. Xe 9 thoái 3
Xe lùi ba hàng, phá nhịp từng bước và đổi khoảng cách với Pháo.
Vị trí sau 21. Xe 9 thoái 3 - Nước 42
Đen: Pháo 2 tiến 3
Pháo tiến ba bám sát, đưa ván cờ tới lần chuyển hướng cuối.
Vị trí sau Đen: Pháo 2 tiến 3 - Nước 43
22. Tốt 3 bình 4
Tốt đỏ bình sang lộ 4, rời cánh và bắt đầu tiến về trung tâm.
Vị trí sau 22. Tốt 3 bình 4 - Nước 44
Đen: Tốt 3 bình 2
Tốt đen bình sang lộ 2, giữ mối đe dọa ở đáy cung.
Vị trí sau Đen: Tốt 3 bình 2 - Nước 45
23. Tốt 4 bình 5
Tốt đỏ bình tiếp vào lộ 5, tạo đối trọng ở trung tâm.
Vị trí sau 23. Tốt 4 bình 5 - Nước 46
Đen: Tướng 4 thoái 1
Tướng đen lùi một để tránh đường Tốt và giữ thế cân bằng.
Vị trí sau Đen: Tướng 4 thoái 1 - Nước 47
24. Tướng 5 bình 4
Tướng đỏ bình sang lộ 4, hoàn tất đường thoát khỏi vòng vây.
Vị trí sau 24. Tướng 5 bình 4 - Nước 48
Đen: Tốt 2 bình 3
Tốt đen trở lại lộ 3; cổ phổ dừng biến tại đây và kết luận hòa.
Vị trí sau Đen: Tốt 2 bình 3
Ba điều cần rút ra
Tên Hồng Môn Dạ Yến nói gì về vị trí?
Nguồn kỳ phổ ghi tên cục là 鸿门夜宴, thường đọc là Hồng Môn Dạ Yến. Điển tích gợi một bữa tiệc bên ngoài trang trọng nhưng ẩn dưới là sát cơ; trên bàn cờ, Tướng đỏ cũng đứng giữa nhiều lớp Tốt, Xe và Pháo đen.
Đây là tên của một giang hồ bài cục, không phải bằng chứng rằng vị trí tái hiện một trận đánh hay một ván đấu lịch sử. Điều có thể kiểm tra trực tiếp là sơ đồ, 48 nửa nước và kết luận hòa được trang kỳ phổ ghi lại.
Từ Pháo thí quân đến Xe giữ trung lộ
1. Pháo trước bình 6 không nhằm giữ Pháo. Mục đích là buộc ...Xe 4 tiến 2 bắt quân, để 2. Pháo 2 bình 6 tiếp quản lộ và kéo Xe sang cánh. Sau đó Mã 6 tiến 5 rồi tiến 3, giúp Đỏ đổi hướng áp lực.
Khi các Tốt đen ép sát cung, 9. Xe 2 bình 5 là lần đổi trục quan trọng nhất. Xe bắt Tốt trung tâm và tạo ô cho Tướng; từ đây Đỏ dùng Tướng và hai Xe thay nhau trả lời chuỗi truy đuổi của Xe đen.
Vì sao chuỗi đuổi Xe vẫn chưa quyết định kết quả?
Từ 15. Xe 5 bình 9, Xe đỏ và Pháo đen liên tục tiến thoái ở cánh biên. Mỗi nước nhìn riêng chỉ giống một lần né đuổi, nhưng tổng thể là cách Đỏ kéo Pháo xa cung và giữ Tướng đủ khoảng thở.
Ba nước cuối đổi vai cho Tốt đỏ: Tốt 3 bình 4, rồi bình 5. Tướng đen phải thoái, Tướng đỏ bình 4 và Tốt đen trở lại lộ 3. Không bên nào tạo được chuỗi nước bắt buộc mới, nên nguồn kỳ phổ dừng ở hòa.
Dừng bàn và tự tính
Bài tập dự đoán
Đỏ đi trước giữa vòng vây. Nước nào buộc Xe đen phải thay đổi vị trí và mở đầu tuyến chính cổ phổ?
- 1. Pháo trước bình 6
- 1. Pháo sau bình 6
- 1. Xe 2 bình 5
Xem nước được chọn và phần phân tích
1. Pháo trước bình 6
Pháo trước bình 6 buộc Xe 4 tiến 2 bắt Pháo. Sau đó Pháo 2 bình 6 tiếp quản lộ 6, tạo chuỗi nước bắt buộc giúp Đỏ từng bước mở vòng vây.
Đối chiếu cổ phổ
Nguồn và bối cảnh
Tác phẩm: Bách Cục Tượng Kỳ Phổ (百局象棋谱, 1801)
Tên cục gốc: 鸿门夜宴
Tên cục mượn điển tích bữa tiệc Hồng Môn để gợi một tình thế bên ngoài yên nhưng bên trong đầy sát cơ. Bài viết chỉ dùng điển tích để giải thích tên gọi, không khẳng định thế cờ mô phỏng một sự kiện lịch sử cụ thể.
Vị trí và biến chính thuộc cục Hồng Môn Dạ Yến trong Bách Cục Tượng Kỳ Phổ. Phần giải thích tiếng Việt do Kỳ Thủ biên soạn mới.Tự tìm nước Pháo
Đừng xem biến chính trước khi thử nước đầu
Mở bàn cờ tương tác, chọn nước đầu cho Đỏ rồi mới quay lại đối chiếu 48 nửa nước cổ phổ.
Đọc tiếp có mục đích